پالیسی مجله در مواجه با سرقت ادبی
چگونگی برخورد با سرقت ادبی (Plagiarism)
در مجله علمی–تحقیقی شفاء، رعایت اصول صداقت علمی و امانتداری پژوهشی از اولویتهای اساسی بوده و هرگونه سرقت ادبی (Plagiarism) مغایر با منشور اخلاقی مجله تلقی میگردد. بر همین اساس، در صورت تشخیص تخلف علمی، بهویژه مواردی چون استفاده غیرمجاز از آثار دیگران بدون ارجاع مناسب، جعل دادهها، یا ارائه مطالب تکراری، مطابق مواد پانزدهم تا بیستم و ماده شصت و دوم «منشور اخلاقی مجله علمی شفاء»، مصوب مورخ ۱۳/۰۹/۱۴۰۲ هـ.ش شورای علمی پوهنتون شفاء، برخورد لازم صورت میگیرد.
احکام و ضوابط این مواد شامل موارد ذیل است:
تعریفات
سرقت ادبی: سرقت ادبی یا سرقت علمی عبارت از استفاده یا ربودن ایدهها، تفکرات، سخنان، دستاوردها و نتایج علمی دیگران بنام خود بدون اجازه صاحب اثر یا بدون قدردانی، توضیح، استناد مناسب به اثر یا سخنرانی گفته میشود، خواه این عمل دانسته صورت گیرد یا ندانسته.
سرقت ادبی ازخود: سرقت ادبی از خود عبارت از استفاده مجدد نویسنده از آثار و ایدههای قبلی خویش در اثر فعلی خود بدون استناد به آثار قبلی. بدین معنی که نویسنده آثار قبلی خویش را که یکبار قبلاً نشر کرده، دوباره آن را یا قسمت از آن را به نشر بسپارد، یا استفاده از محتوای اثر قبلی در اثر فعلی بدون استناد به اثر قبلی. بطور کلی اما نه محدود، موارد ذیل در این مجله به عنوان دستبر و سرقت ادبی تلقی میگردد:
- استفاده از محتوایی آثار دیگران و خود بدون استناد به اثر اصلی.
- انتشار یا تلاش برای انتشار تکراری یک اثر در بیش از یک مجله.
- دستبرد به آثار دیگران یا اثار قبلی خود نویسنده در هر شکل و کیفیت که باشد ( اعم دستبرد به آثار انتشار یافته و منتشر نشده).
- دستبرد و دزدی ایدههای نویسندگان به هرشکل و کیفیت که باشد.
- مقالات باید خالی از هرگونه سرقت و دستبرد ادبی، تحریف، جعل و فروگذاری اطلاعات باشد.
- در صورت استفاده از محتوای آثار دیگران یا محتوای آثار خود نویسنده، حتی اگر بهصورت کلمهبهکلمه نباشد و با عبارات دیگر از محتوا استفاده صورتگرفته باشد؛ نویسنده باید به آثار استفاده شده استناد نماید. این اصل برای کلیه محتویات چاپ شده، در حال چاپ، چاپ نشده و آثار که بهصورت الکترونیکی نشر گردیده است قابلاعمال است. سرقت ادبی در هر شکل و ماهیت که باشد (عمدی، غیرعمدی، کل متن یا قسمتی از آن) عمل غیراخلاقی و غیرقابلقبول است.
- سرقت علمی از خود یا (Self-plagiarism) همچون سایر انواع سرقتهای ادبی بهعنوان عمل نکوهیده و سو رفتار آکادمیک و غیراخلاقی تلقی میگردد. سرقت از خود ممکن است به اشکال ذیل صورت گیرد: (1) نویسنده قسمت از نوشته یا آثار قبلی خویش را با تغییرات اندک یا بدون تغییر بهعنوان محتوای آثار فعلی خود استفاده مینماید بدون اینکه به آثار قبلی خود استناد نماید. (2) نویسنده چندین مقاله یا آثار را که بین آنها تفاوت اندک وجود دارد، جهت نشر به مجلات مختلف میفرستد، بدون اینکه به دیگر آثارش استناد کند. این عمل خواه عمدی باشد یا ناخواسته، یک رفتار غیراخلاقی، غیر اکادمیک بوده و سرقت ادبی محسوب میگردد.
- نویسندگان و محققین باید تلاش نماید استفاده از آثار خود را به حداقل برساند تا باعث تورم (استناد باهدف افزایش تعداد نقلوقول کاذب) نگردد. در صورت که ارجاع به خود ضروری و غیرقابلاجتناب است، باید در هنگام ارسال مقاله، این موضوع با اعضای هیئت تحریر یا مدیرمسؤول در میان گذاشته شود و نیز ارجاع به نحوی نباشد که باعث مختلشدن و نقض اصل «داوری دوسو کور» گردد.
- هرگاه عین جمله یا پاراگراف از آثار دیگران یا آثار قبلی خود نویسنده در متن آورده شود؛ در این صورت باید جمله یا پاراگراف مربوطه بین علامت گیومه (نقل و قول) آورده شود و به طور درست به آن استناد گردد.
شایان ذکر است که براساس استانداردهای بینالمللی و رویه داخلی مجله، حداکثر میزان مجاز مشابهت (Similarity Index) برای پذیرش مقالات علمی در این مجله، پانزده ( ۱۵) الی بیست ( 20 ) درصد تعیین گردیده است. مقالاتی که درصد مشابهت آنها از این سقف فراتر رود، واجد شرایط ارزیابی و نشر نخواهند بود مگر آنکه اصلاحات اساسی در راستای رفع تخلفات علمی صورت گیرد.
مجله شفاء متعهد است با رعایت اصول بیطرفی، شفافیت و عدالت علمی، از سلامت تحقیقات و اعتبار جامعه علمی کشور بهگونهای مؤثر و اصولمند پاسداری نماید.